محمد حسين مختارى مازندرانى
12
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )
عنه » آيا مىتوان اين دو را با هم جمع نمود يا چنين امرى امكان پذير نيست ؟ مثال آن مانند نماز خواندن در مكان غصبى كه علاوه بر امر ، نهى نيز بدان تعلّق گرفته است . ميان علماى اصول در اين باره اختلاف نظر است ، بعضى نظير اغلب اشاعره و گروهى از علماى شيعه اجتماع امر و نهى را عقلا و عرفا جايز دانستهاند ولى برخى ديگر همچون معتزله و اكثر علماى اماميّه به امتناع اين مسأله نظر دادهاند ، از طرفى دستهاى نيز قائل به تفصيل گرديدهاند . يعنى مسأله مزبور را عقلا جايز ولى به حسب عرف ممتنع مىدانند . ثمرهء نزاع هنگامى ظاهر مىشود كه امر ، نظير مثال يادشده به عبادت تعلق گرفته باشد ، چه آنكه در اين صورت قائلين به امتناع ، جانب جانب نهى را ترجيح داده و عبادت را با علم به حرمت ، فاسد مىدانند ، زيرا نهى مانع از انجام عمل به گونهء تقرّب خداوندى مىباشد ، چنان كه معروف است « المبعّد لا يكون مقرّباً » منتها اگر نسبت به وجود حرمت جاهل قاصر بوده و بدين علّت ميان آن دو جمع نموده ، مشهور قائل به صحّت عبادت مىباشند . امّا قائلين به جواز اجتماع امر و نهى عبادت را بطور كلى صحيح مىدانند ، زيرا عناوين آنها مختلف است و در مقام امتثال به يكديگر زيانى نمىرسانند .